Onderzoek
Op deze pagina gaan we onderzoek beschrijven, vooral naar chiropractie, maar eerst iets voor de belangstellenden over het doen van onderzoek.
Wat is onderzoek?
Iedereen kent de uitdrukking ‘Uit onderzoek blijkt…’ en er wordt veel over gesproken, maar wat is onderzoek precies? We kunnen denken dat mensen beter worden van een bepaalde techniek, maar als we willen weten of het echt werkt, moeten we onderzoek doen.
Onderzoek in de gezondheidszorg is eenvoudig proberen te bepalen of iets werkt. Volgens Van Dale is het ‘door de verzameling van gegevens tot een oplossing voor een bepaald probleem te komen’. De ‘gegevens’ zijn onder andere de mate en de vermindering van pijn en beperkingen, hoe men over de behandeling en de behandelaar denkt, mogelijke bijverschijnselen en of de resultaten na enige tijd blijven. De ‘oplossing’ is een behandeling die werkt voor het probleem.
Enquête
Er zijn verschillende manieren om onderzoek te doen, de eenvoudigste is gewoon mensen vragen hoe ze zich voelen. Een enquête is in feite heel gemakkelijk te doen en kan gedaan worden in één praktijk of juist meerdere. We kunnen ook kijken naar verschillende aspecten van de behandeling. Er zijn formulieren om te meten hoe beperkt men is in het dagelijks leven, maar we kunnen ook vragen op een schaal van 1-10 hoeveel pijn ze hebben.
Ook kunnen we verschillende dingen vragen over de behandeling en behandelaar: zijn ze tevreden met hoe snel ze terecht konden, hoe professioneel kwamen de praktijk, de assistentes en de behandelaar over, hoe was de aandacht voor de persoon en de uitleg van het probleem, functioneren ze nu beter, hoe was het resultaat, hoeveel beter ze zijn geworden, zijn de klachten later teruggekomen etc.
Wat is onderzoek?
Iedereen kent de uitdrukking ‘Uit onderzoek blijkt…’ en er wordt veel over gesproken, maar wat is onderzoek precies? We kunnen denken dat mensen beter worden van een bepaalde techniek, maar als we willen weten of het echt werkt, moeten we onderzoek doen.
Onderzoek in de gezondheidszorg is eenvoudig proberen te bepalen of iets werkt. Volgens Van Dale is het ‘door de verzameling van gegevens tot een oplossing voor een bepaald probleem te komen’. De ‘gegevens’ zijn onder andere de mate en de vermindering van pijn en beperkingen, hoe men over de behandeling en de behandelaar denkt, mogelijke bijverschijnselen en of de resultaten na enige tijd blijven. De ‘oplossing’ is een behandeling die werkt voor het probleem.
Enquête
Er zijn verschillende manieren om onderzoek te doen, de eenvoudigste is gewoon mensen vragen hoe ze zich voelen. Een enquête is in feite heel gemakkelijk te doen en kan gedaan worden in één praktijk of juist meerdere. We kunnen ook kijken naar verschillende aspecten van de behandeling. Er zijn formulieren om te meten hoe beperkt men is in het dagelijks leven, maar we kunnen ook vragen op een schaal van 1-10 hoeveel pijn ze hebben.
Ook kunnen we verschillende dingen vragen over de behandeling en behandelaar: zijn ze tevreden met hoe snel ze terecht konden, hoe professioneel kwamen de praktijk, de assistentes en de behandelaar over, hoe was de aandacht voor de persoon en de uitleg van het probleem, functioneren ze nu beter, hoe was het resultaat, hoeveel beter ze zijn geworden, zijn de klachten later teruggekomen etc.
Meestal stellen we een beginpunt om te gaan vragen (prospectief of vooruit kijken), want als we vragen stellen over een behandeling die al achter de rug is (retrospectief – achteraf bekeken), kan dat andere (mogelijk gekleurde) antwoorden geven. Deze manier van onderzoek (cohort – een groep met vergelijkbare eigenschappen) geeft geen antwoorden over hoe het gaat bij een andere behandeling of bij geen behandeling, want je weet niet of deze groep patiënten dezelfde klachten hebben, dezelfde ernst van klachten hebben of even lang.
Gerandomiseerd onderzoek
Een betere en meest gebruikte (en tegelijk duurste!) manier om onderzoek te doen om behandelingen te vergelijken is het gerandomiseerde (willekeurig ingedeeld) onderzoek. Dit doen we met het liefst een vrij grote groep mensen en de helft wel behandelen en bij de andere helft niets doen of (beter is) juist een andere behandeling geven.
Gerandomiseerd onderzoek
Een betere en meest gebruikte (en tegelijk duurste!) manier om onderzoek te doen om behandelingen te vergelijken is het gerandomiseerde (willekeurig ingedeeld) onderzoek. Dit doen we met het liefst een vrij grote groep mensen en de helft wel behandelen en bij de andere helft niets doen of (beter is) juist een andere behandeling geven.
Er zijn allerlei problemen die kunnen meespelen met het opzetten van een onderzoek. Een behandelaar kan bijvoorbeeld juist heel goed zijn therapie aanprijzen met een charismatische stijl, wat de patiënt op zich al beter kan maken, maar dan ligt de verbetering niet echt aan de behandeling. Om dit effect minder te maken, moet de behandeling door meerdere behandelaars gedaan worden om een gemiddeld effect te krijgen.
Over het algemeen is ‘niets doen’ niet bevorderlijk en vaak niet mogelijk, want de meeste mensen willen dat ‘iets’ gedaan wordt. Dus dan maar een nepbehandeling om dat effect uit te schakelen of een andere behandeling doen. Voor die andere behandeling hebben we graag iets dat al bekend en bewezen is, want dan hebben we vergelijkingsmateriaal. Als we twee onbekende behandelingen vergelijken, dan weten we aan het eind van het onderzoek niet of die nieuwe behandelingen beter zijn dan bestaande behandelingen en zelfs niet of ze beter zijn dan niets doen.
Drie groepen
Nog een optie is een ‘driepotig’ onderzoek op te zetten, met de nieuwe behandeling, de nep- of andere bekende behandeling en een groep waarbij niets gedaan wordt (dit is vaak een wachtlijst, waardoor niets doen niet zo erg lijkt). Een dergelijk onderzoek met drie groepen is beter, maar dan hebben we problemen dat we nog meer mensen nodig hebben (wat bijna altijd een probleem is) en de kosten stijgen behoorlijk. 500,000 tot een miljoen euro is tegenwoordig geen uitzondering voor een goed gerandomiseerd onderzoek!
Drie groepen
Nog een optie is een ‘driepotig’ onderzoek op te zetten, met de nieuwe behandeling, de nep- of andere bekende behandeling en een groep waarbij niets gedaan wordt (dit is vaak een wachtlijst, waardoor niets doen niet zo erg lijkt). Een dergelijk onderzoek met drie groepen is beter, maar dan hebben we problemen dat we nog meer mensen nodig hebben (wat bijna altijd een probleem is) en de kosten stijgen behoorlijk. 500,000 tot een miljoen euro is tegenwoordig geen uitzondering voor een goed gerandomiseerd onderzoek!
Als we nu bijvoorbeeld lage rugklachten bij patiënten bij de chiropractor willen vergelijken met die bij de huisarts of specialist, is dat niet zo maar een aantal patiënten uittellen en beginnen. De ernst een aard van de klachten kan behoorlijk schelen tussen de drie groepen. Om dit op te lossen is het best om ze te randomiseren, dat wil zeggen, de namen in een hoed doen (eigenlijk een computer) en willekeurig verdelen over de drie behandelgroepen. Zodoende helpt toeval ons om te zorgen dat de groepen goed vergelijkbaar zijn.
Problemen met onderzoek
Dit wordt dus steeds ingewikkelder en dan komen de volgende problemen om de hoek kijken. Er moet nagekeken worden dat de groepen werkelijk vergelijkbaar zijn en het blijkt duidelijk te schelen dat de patiënt een voorkeur kan hebben voor een bepaalde behandeling. Dit beïnvloedt wel degelijk de resultaten. Er moeten ook genoeg mensen zijn die niet alleen een mogelijk onbekende behandeling willen ondergaan, maar ook voor de periode van het onderzoek in die groep willen blijven. Uitval en verandering van behandeling is een vaak voorkomend probleem en beïnvloeden duidelijk de resultaten.
Problemen met onderzoek
Dit wordt dus steeds ingewikkelder en dan komen de volgende problemen om de hoek kijken. Er moet nagekeken worden dat de groepen werkelijk vergelijkbaar zijn en het blijkt duidelijk te schelen dat de patiënt een voorkeur kan hebben voor een bepaalde behandeling. Dit beïnvloedt wel degelijk de resultaten. Er moeten ook genoeg mensen zijn die niet alleen een mogelijk onbekende behandeling willen ondergaan, maar ook voor de periode van het onderzoek in die groep willen blijven. Uitval en verandering van behandeling is een vaak voorkomend probleem en beïnvloeden duidelijk de resultaten.
Nu zijn we klaar om mensen te vragen voor het onderzoek. In ons voorbeeld kan de huisarts, specialist en de chiropractor mensen vragen of ze mee willen doen. Ze moeten beoordeeld worden of ze voldoen aan de eisen: bijvoorbeeld de leeftijd, (ernst van) de klacht, andere of eerdere behandelingen, of ze mee willen doen en dat ze bereid zijn te accepteren dat ze mogelijk een behandeling krijgen waar ze niet voor hebben gekozen.
Beoordelen
Nu moet er beoordeeld worden of alle mensen ook voor elke behandelaar ‘behandelbare’ klachten hebben. Mocht één beroep er niets mee kunnen, dan mag die persoon niet meedoen. Ook wordt een lichamelijk onderzoek gedaan om te bekijken hoe erg de klachten zijn en of er straks een meetbaar verschil is. Deze beoordeling wordt (ook tijdens het onderzoek op gezette tijden) gedaan door een onafhankelijk persoon om te voorkomen dat de beoordelaar een bepaalde behandeling voortrekt. Hij weet niet tot welke behandelgroep de mensen behoren.
Beoordelen
Nu moet er beoordeeld worden of alle mensen ook voor elke behandelaar ‘behandelbare’ klachten hebben. Mocht één beroep er niets mee kunnen, dan mag die persoon niet meedoen. Ook wordt een lichamelijk onderzoek gedaan om te bekijken hoe erg de klachten zijn en of er straks een meetbaar verschil is. Deze beoordeling wordt (ook tijdens het onderzoek op gezette tijden) gedaan door een onafhankelijk persoon om te voorkomen dat de beoordelaar een bepaalde behandeling voortrekt. Hij weet niet tot welke behandelgroep de mensen behoren.
Een sleutel woord hier is objectief. Men probeert alle persoonlijke meningen en voorkeuren uit te sluiten. Zodoende kunnen we iets meten en werkelijk iets over het resultaat zeggen. Er zijn nog meer factoren die deze objectiviteit en resultaten benadelen, zoals de manier van schrijven of de of voorkeur de schrijver (dus meerder mensen gebruiken voor het schrijven) en wie het onderzoek betaalt (we willen de opdrachtgever niet benadelen, want mogelijk wordt geld voor een volgend onderzoek daardoor moeilijker). Als er niet genoeg patiënten zijn voor het onderzoek of als er teveel uitvallers zijn kan een werkelijk verschil in behandelingen niet uitkomen en is het moeilijker om iets te zeggen over alle patiënten.
De resultaten
Maar uiteindelijk, als we aan alle regels voldoen, kunnen we zeggen dat ‘uit onderzoek blijkt’ dat iets wel of niet werkt, of een behandeling beter is dan een andere of niets doen of zelfs schadelijk. Voorbeelden van echt nieuwe inzichten na onderzoek zijn: bedrust is echt slechter dan doorgaan en andere behandelingen, antibiotica helpt niet bij verkoudheid of oorontstekingen, een operatie voor hernia of artrose (slijtage) is vaak overbodig of slechter dan niet opereren, veel hoofdpijn medicijnen geven bij langdurig gebruik juist hoofdpijn en dat vrouwen na een keizersnee wel degelijk een volgend kind via een natuurlijke bevalling kunnen krijgen.
De resultaten
Maar uiteindelijk, als we aan alle regels voldoen, kunnen we zeggen dat ‘uit onderzoek blijkt’ dat iets wel of niet werkt, of een behandeling beter is dan een andere of niets doen of zelfs schadelijk. Voorbeelden van echt nieuwe inzichten na onderzoek zijn: bedrust is echt slechter dan doorgaan en andere behandelingen, antibiotica helpt niet bij verkoudheid of oorontstekingen, een operatie voor hernia of artrose (slijtage) is vaak overbodig of slechter dan niet opereren, veel hoofdpijn medicijnen geven bij langdurig gebruik juist hoofdpijn en dat vrouwen na een keizersnee wel degelijk een volgend kind via een natuurlijke bevalling kunnen krijgen.
En … chiropractie werkt!